2 Aralık 2025 Salı

Kırda Bir Pazar (1984) - Bertrand Tavernier

Kırda Bir Pazar (1984) - Bertrand Tavernier
















Kırda Bir Pazar (1984)
un dimanche à la campagne

Bertrand Tavernier

Varamayan - Ahmet Büke

 

...

Borlulu Ahmet'in acemi ocağındaki ilk gecesidir

Karnım doydu benim.
Parlak tasta mercimek yemeği.Demir tasta bulgur aşı, soğuktu biraz o.Sonra yanında üzüm hoşafı içtim.

Anam hoşaf bulan geç ölür derdi.Koyun kadar ömrü kaldı onun.Benim günlerim var daha.Karnım tok ya ondan biliyorum.Ben yokken anam ölür belki.Belki de kalır."Günler çabuk geçer" derdi bana.Şimdi saçımı kellediler.Hamama gittik."Kurna başına beş Mehmed" dediler.Çantama havlu koymamış anam.Evde kapının berisindeki yüklüğümüzde vardı.Ocağımı özledim.Burnumun direğini sızlatıyor yüklüğün kokusu.Çizgigli yorganlarımız vardı.Başka?Uzun, hayıt kokan yastıklar bir de.Yüklüğün kapısındaki iki çivide anamla ikimizin havlusu asılıydı.İnşallah unutmam bunları.Hep unuturum ben.Her şeyi unuturum.

Başımı yorgana gömünce yanımdaki çocuk, Trabonluymuş, "Yapma öyle" dedi.Onbaşı kızarmış.Bir de bu askerlik bitermiş.Öyle, dedi.Biter de ya yolları unutursam.Ya dönemezsem anama.

...

Anası her gün öğlene doğru döndüğünde Ahmet'i aramaktan, kara köpekleriyle birlikte bir çörtüğün dibinde ya da kozlukta onları bulmaktan yılmıştı.Aklı çıkıyordu kaybolup gidecek ya da köpek üzerine yatacak onu boğacak diye.Sonunda Ahmet'i divanın bacağına iple bağlamayı akıl etti.Bu defa da köpek kemire kemire urganı koparıyordu.Gitti damdan mal zinciri getirdi.Onunla bağladı.Anasının ardından gidemeyen Ahmet ağlayıp inlemeye başladı.Köpekle birlikte o kadar çok uludular ki komşular çekişti kadına.Hatta gidip muhtara şikayetçi oldular.

...

"Kim ölmüş?" dedi Ahmet.

"Kim bilmiyorum, erin birisi işte.Bu gece burada nöbette iki piyade varmış.Birisi şairmiş galiba?"

"Şair ne ki?"

"İşte güzel sözler falan yazıyormuş.Yani her yere.Koğuşa, çarşaflara, dolapların içine, yemek masalarına.Bunu bir-iki uyarmış çavuşlar.Bırakmamış alışkanlığını.Hep ceza nöbeti alıyormuş.Durmadan tele veriyorlarmış çocuğu.İşte bir gece bu nöbet defterine baştan sona şiirler yazmış.Nöbetçi subay görünce tutanak tutmuş.Ertesi gün içtima alanına bandoyu getirmişler.Mızıka çalmış, bölükçü dövmüş çocuğu."

"Ee, sonra?"

"Sonrası o işte.Çocuk başka bir ceza nöbetinde, aha işte bu kulede, vermiş mermiyi, namluyu almış ağzına, basmış tetiğe..."

...

Ahmet anasını karanlık odada sessizce dinledi."Bak oğlum" dedi.İnsan dediğin yozdur.Hem de Kayacık kayasından daha karadır yüzü.İnsan ne işe yarar?Bir boka yaramaz.Ama karga dediğin mübarek hayvandır.Onu bunu ayırmaz, bulduğunu yer.Sonra bak insanlar ceviz dikmez.Fenalık getirir diye.Halbuki en büyük fenalık kendinden çıkar.Bu hayvanacıklar cevizleri alır, dar günler için saklar, bazılarını unutur.Unuttukları çatlatır kabuğunu, toprağa sarılır.Ağaç olur.Ya erin kestiği, yaba yaptığı, sandık ettiği ceviz böyle olur.Karga hiç vurulur mu?Büyük günah.Sakın yapma, sütümü helal etmem." dedi.

...

Mutlu akmayan her gün zorludur.

...

Varamayan
Ahmet Büke

Medium (2021) - Banjong Pisanthanakun















Medium (2021) - Banjong Pisanthanakun

Sideways (2004) - Alexander Payne





Sideways (2004) - Alexander Payne

Amerika'da Alabalık Avı - Richard Brautigan



...

Aç insanlar, Amerika'da Alabalık Avı kapağının çekildiği gün öğleden sonra beş civarında caddenin karşısında parkta toplanırlar.

Yoksullar için sandviç zamanı.

Ama sinyal verilene kadar caddeyi geçmezler.Sonra hepsi caddeyi geçip kiliseye koşar, gazete kağıdına sarılmış sandviçlerini alırlar.Sonra da parka dönüp gazete kağıdını açarak sandviçlerinin içinde ne olduğuna bakarlar.

Bir öğleden sonra arkadaşım sandviçini açıp içinde sadece bir ıspanak yaprağı olduğunu gördü.O kadar.

Benjamin Franklin'in otobiyografisini okuyarak Amerika hakkında bilgi sahibi olan Kafka mıydı?

Kafka, "Amerikalıları seviyorum çünkü sağlıklı ve iyimserler" demiş.

...

Yapabileceğim bir şey yoktu.Nehre doğru giden merdiveni değiştiremedim.Çocuk geldiği yoldan tekrar geri döndü.Aynı şey bir zamanlar benim de başıma gelmişti.Yaşlıca bir kadını alabalık nehri ile karıştırdığımı hatırladım ve ondan özür diledim.

"Afedersiniz," dedim, "Sizin bir alabalık nehri olduğunuzu sandım."

"Değilim" dedi.

...

Kulübenin biraz yukarısında, kapısı ardına kadar açık bir baraka vardı.Barakanın içi bir insan yüzü gibi meydandaydı ve sanki: "Beni inşa eden kişi buraya 9745 defa sıçtı.O, şimdi ölü ve bir başkasının bana dokunmasını istemiyorum.İyi bir insandı.Beni sevecenlikle, itinayla inşa etti.Beni yalnız bırak.Şimdi toprak altında bulunan iyi bir göt için bir anıtım ben.Burada gizem yok.Kapı bu yüzden açık.Sıçman gerekiyorsa, geyik gibi çalıların arasına git" diyormuş gibiydi.

"Siktir git!" dedim, barakaya."Tek ihtiyacım nehir boyunca bir otostop."

...

Kısa bir süre önce bir adam eşiyle birlikte buraya yerleşti ve bodrumunda yüzlerce fare olduğu gerçeğiyle yüzleşti.Yavaş hareket eden, çocuk gözlü, kocaman fareler.

Karısının birkaç günlüğüne akrabalarını ziyaret etmesi gerektiğinde, adam dışarı çıktı ve kendine 38'lik bir silah ve bol miktarda kurşun aldı.Sonra farelerin olduğu bodruma inerek onlara ateş etmeye başladı.Bu, fareleri hiç rahatsız etmedi.Sanki bir filmmiş gibi davrandılar ve ölü arkadaşlarını patlamış mısır niyetine yediler.

Adam, arkadaşını yemekle meşgul olan bir fareye yaklaştı ve silahı farenin kafasına dayadı.Fare hareket etmeden arkadaşını yemeyi sürdürdü.Silahın horozu kalktığında fare iki ısırık arasında durdu, göz ucuyla baktı.Önce silaha, ardından da adama.Bu sanki "Annem gençken Deanna Durbin gibi şarkı söylerdi" dercesine dostça bir bakıştı.

Adam tetiği çekti.

Adamın en ufak bir espri anlayışı yoktu.

Amerika'nın John Dillinger başkenti olan Mooresville'deki Büyük Sinema'da her zaman tek, çift ve soonsuz sayıda film arka arkaya gösterilirdi.

...

Bazen kanyon o kadar dar olurdu ki çay neredeyse musluk suyu gibi akardı..Bazen de o kadar hızlı akardı ki orada çakılır kalır, nereye atlayacağımı kestiremezdim.

Burada balık tutmak için muslukçu olmak gerekliydi.

O ilk alabalıktan sonra yalnızdım.Bunun ayırdına çok sonra varabildim.

...

Yoksul ölülerin havalı mezartaşları yoktu.Onların mezartaşları ekmeği anımsatan küçük tahtalardı.

Vefakâr Beceriksiz Babamız

Ölümüne Çalışan Sevgili Annemiz

Bazı mezarlarda solmuş çiçeklerle dolu meyve kavanozları ve tenekeler vardı:

John Talbot'un
Kutsal
Anısına
1 Kasım 1936'da
Ki On Sekiz Yaşındaydı
Kıçından Vurulmuştu
Bir Meyhanede
Solmuş Çiçeklerin Bulunduğu
Bu Mayonez Kavanozu
Şu Anda Akıl Hastanesinde Olan
Kızkardeşi Tarafından
Altı Ay Önce
Buraya Bırakılmıştır.

Sonuçta tahhtaya yazılı isimleri mevsimler halledecekti, aynı tren istasyonunun yanında, ızgarada yumurta kıran uykulu hızlı servis aşçısı gibi.Halbuki zenginlerin adları uzun bir müddet mermer ordövr listeleri gibi yazılı kalacaktı; gökyüzündeki hayali yollarında ağır ağır yol alan atlar gibi.

Alacakaranlıkta tarama bitince Graveyard Çayı'nın sonuna geldim ve orada bir hayli alabalık tuttum.Beni rahatsız eden yalnızca ölülerin fakirliğiydi.

...

Hayatı 16 yaşındayken önce Dostoyevski'den, sonra da New Orleans'taki fahişelerden öğrenmişti.

...

Otuz yaşındayken doksan yaşındaymış gibi görünüyordu.Sonra ansızın öleceği düşüncesine kapıldı ve gerçekten öldü.Öldüğü sene alabalıklar gelmedi.Sonraki senelerde de.Adam da öldüğüne göre alabalıklar oldukları yerde kalmalarının daha iyi olacağını düşünmüşlerdi.

...

Öğleden sonra telefon kulübeleri köşelerinden kararmaya başladığı zaman kartımı zımbalayarak çaydan çıktım ve eve gittim.Akşam yemeğinde o kambur alabalık vardı.Mısır ununa batırılıp yağda kızartılmıştı, kamburu Esmeralda'nın öpücükleri gibi tatlıydı.

...

Yaşlı kadının yaşlı bir köpeği vardı, artık havlayamıyordu.O kadar yaşlıydı ki doldurulmuş bir köpek gibiydi.Bir keresinde dolaştırmak amacıyla bir mağazaya götürdüm.Sanki doldurulmuş bir köpeği dolaştırmaya çıkarıyor gibiydi.Doldurulmuş bir yangın musluğuna bağladığımda üstüme işedi ama bu da doldurulmuş bir sidikti.

...

"Yeter artık
Yedi yıldır balığa çıkıyorum
ve tek bir alabalık bile avlayamadım.
Kancaya taktığım hehr alabalığı kaçırdım.
ya zıplayarak
ya bükülüp kıvranarak
ya kamışımı kırarak
ya fırlayarak
ya da siktirip giderek kurtuldular.
Hiçbir zaman elimi bir alabalığa sürmedim.
Bütün bu hüsrana rağmen
tamamen kayıp
ilginç bir deney olduğuna inanıyorum.
Fakat, bir sonraki yıl
başkası alabalık avına gidecek.
Başka birisinin oraya gitmesi gerekli benim yerime."

...

Çöplerin hiçbirini yakamıyorduk çünkü çok kuru bir mevsimdeydik ve biz de dahil olmak üzere her şey yanmaya hazırdı.

...

 Duvarda bir rulo tuvalet kağıdı asılıydı, öylesine eskiydi ki Magna Carta'nın akrabası hatta kuzeni gibi görünüyordu.

...

Dolmakalemi bana gösterdi ve "Bununla yaz ama fazla bastırma, çünkü ucu altın ve altın uç çok hasasstır.Bir süre sonra dolmakalem yazarın kişiliğine bürünür.Onunla başka kimse yazmaz.Bu dolmakalem, insan gölgesine dönüşür.Alınabilecek tek kalem ama dikkatli ol.

...

Eskimolar hayatlarını buz içinde geçiriyorlar ama buz için tek bir kelimeleri bile yok."

İnsanlığın İlk Bir Milyon Yılı - M. F. Ashley Montagu

...

Alabalık bile içinde yaşadıkları nehirden utanç duyarlar ve öldükleri zaman mutlu olurlardı.O kahrolası tumturaklı nehirde yaşamaktansa her şeyin ölmesi daha iyiydi.

Bir gün, Carthage Nehri nefes nefese ne kadar büyük olduğunu anlatırken kurudu, "Ben kendimin efendisiyim.." diye diye kurudu.

Nehir buna inanamadı.Topraktan bir damla bile su çıkmadı; kısa bir süre sonra çanağı, burnu akan bir çocuk gibi, damlaya damlaya toprağa dönüştü.

...

Richard Brautigan
Amerika'da Alabalık Avı
Altıkırkbeş Yayın